Skróty klawiszowe:

rozmiar tekstu: A A A

Małoszyce historia i charakterystyka

Strona główna » O gminie » Nasza Gmina dawniej » Historia i Charakterystyka poszczególnych sołectw » Małoszyce historia i charakterystyka

Małoszyce

 
Sołectwo Małoszyce położone jest na Wyżynie Małopolskiej, a dokładnie na pograniczu Progu Lelowskiego i Niecki Włoszczowskiej, na wysokości od 272 do 315 m n.p.m. Leży w północnej części obszaru gminy Żarnowiec, przy drodze prowadzącej wzdłuż doliny rzeki Pilica z Żarnowca przez Łany Wielkie, Brzeziny do Dąbrowicy i Szczekocin.
Zespół sąsiaduje z Łanami Wielkimi od wschodu, od południa z Brzezinami i Otolą, a od zachodu z Jeziorowicami, leżącymi na terenie gminy. Natomiast od północy z Dąbrowicą i Węgrzynowem od północnego – wschodu, leżącymi poza granicami gminy Żarnowiec.
Wschodnia część obszaru wsi leżąca w dolinie rzeki Pilica, to w większości tereny zielone – łąki i pastwiska, zachodnia część położona wyżej to tereny rolnicze.
Obecnie zespół ruralistyczny skupiony jest w trzy odrębne pasma zabudowy w formie ulicówki jednostronnej:
-        południowe, główne ciągnące się zwartym pasem siedlisk usytuowanych po północnej stronie wzdłuż drogi,
-        północne, przysiółek o nazwie Borek położony przy północnej granicy administracyjnej gminy, równolegle do pasma południowego, o mniej zwartej zabudowie usytuowanej po północnej stronie drogi,
-        wschodnie położone wzdłuż drogi Żarnowiec – Szczekociny, o zabudowie nieregularnej, dwustronnej, stanowi pozostałość pierwotnego przedurządzeniowego skupiska osadniczego wsi Małoszyce.
Zabudowa zagród w paśmie północnym i wschodnim została w znacznej części zmieniona. W paśmie południowym w większości zagród zachowane zostały, dawne układy z budynkami mieszkalnymi usytuowanymi frontem do drogi i na południe z tzw. „oborami okolicznymi” zbudowanymi na ich tyłach i połączonymi w typowy dla regionu tzw. okół z dziedzińcem wewnętrznym i bramami wjazdowymi. Stodoły budowane były osobno w pewnej odległości przy końcu działki siedliskowej. W niektórych zagrodach zachowane zostały relikty dawnej zabudowy drewnianej.
Główną osią układu przestrzennego jest biegnąca zachodnim skrajem doliny rzeki Pilica, stara droga Żarnowiec – Szczekociny do której podwiązane są drogi powstałe w wyniku XIX wiecznego urządzania wsi: pięć dróg o przebiegu równoleżnikowym gdzie przy skrajnych – północnej i południowej – zlokalizowane są pasma zabudowy. Pozostałe drogi uzupełnione innymi o przebiegu południkowym są drogami polnymi, ułatwiającymi dojazd do pól.
 
HISTORIA
W XV wieku wieś królewska wchodząca w skład starostwa żarnowieckiego, mająca 10 łanów kmiecych, młyn i karczmę, 2 zagrodników oraz folwark. Lustracja z XVIII wieku mówi ze starostowie żarnowieccy założyli tu oranżerię, w której hodowano 120 drzew cytrynowych, 28 pomarańczowych, 17 figowych, 80 bobkowych i 1 drzewo świętojańskie. Przy folwarku był staw „Jamnicą zwany”. W 1855 r. dobra rządowe Małoszyce składają się z folwarków i wsi Małoszyce, Otola, Małe Łany oraz folwarku i wsi Jeziorowice. W XIX wieku Małoszyce zaliczane dotychczas do parafii Łany Wielkie przyłączone zostały do parafii Szczekociny. Przy uwłaszczeniu włościan Małoszyce otrzymały 954 mórg podzielonych na 71 osad: 58 większych od 13 do 32 mórg i 13 mniejszych 2 i 3 morgowych. Za czasów Królestwa Polskiego Małoszyce, Otolę i Jeziorowice złączono w jedną całość pod nazwą Dóbr Małoszyce i wraz z ekonomią Żarnowiec, włączono do majoratu nadanego w 1877 r. generałowi Fejchtnerowi. W początku XX wieku Małoszyce powracają do parafii Łany Wielkie. W 1906 r. było 92 gospodarstwa, gorzelnia dworska i dwa młyny.
 

Lata
Ilość domów
Ludność ogółem
1789 r.
37
 
1790 r.
40
 
1791 r.
40
245
1827 r
 
 
1988 r.
95
 
1990 r.
 
332
2000 r.
 
343
2008 r.
 
324

 
Obiekty istniejące w XV – XVI wieku
Folwark / dwór - 1
Młyn – 1
Karczma – 1
Rzemieślnicy – 1
 
Obiekty istniejące w XVIII – przełom XIX/XX  wieku
Szkoła - 1
Folwark – 1
Wyszynk alkoholu, wiechy - 1
Młyn – 2
Oranżeria - 1
 
 
Źródła:
-   Słownik Geograficzny, 1885, t. VI s. 78, W. Jaskłowski, Żarnowiec i okolice, 1910,
- Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Żarnowiec – Pracownia urbanistyczno – architektoniczna – „Olkusz” s.c. 2000,
-  Urząd Gminy w Żarnowcu.
 
Małoszyce Dawniej zdjęć w galerii: 26
  • Widok na Małoszyce od strony zachodniej.
  • Wjazd do wsi od strony zachodniej.
  • Widok tyłów zabudowy wsi od strony północno - zachodniej.
  • Zabudowa zachodniej części wsi. Widok od strony wschodniej.
  • Zabudowa w zachodniej części wsi. Widok od strony zachodniej.
więcej
Linki

Urząd Gminy Żarnowiec
ul. Krakowska 34, 42-439 Żarnowiec

tel.: (32) 64-49-304, (32) 64-49-320
e-mail: ug@zarnowiec.pl
ePUAP: /637-13-94-249/skrytka

  • 46pasowanieSPChlina2021
  • 45pasowanieSPChlina2021
  • 44pasowanieSPChlina2021
  • 42pasowanieSPChlina2021
  • 40pasowanieSPChlina2021
  • 38pasowanieSPChlina2021
Gmina Żarnowiec w układzie administracyjnym stanowi północno –wschodnią część województwa śląskiego, na styku z dwoma województwami: od wschodu ze świętokrzyskim, od południa zaś z małopolskim. Geograficznie jest częścią Wyżyny Małopolskiej na przejściu Wyżyny Częstochowskiej w Nieckę Niedziańską. Południowo – zachodnia część gminy ma urozmaiconą rzeźbę terenu ze wzniesieniami do 380 m. n.p.m. Jest ona objęta Zespołem Jurajskich Parków Krajobrazowych po Chlinę i Wolę Libertowską, rejon Udorza oraz trzy hektary parku przydworskiego ze stawami uznano jako park krajobrazowy. Pozostałą część gminy stanowią tereny płaskie z zaznaczonymi dolinami rzek.
Poleć stronę
Zapytanie
Księga gości
Zobacz wpisy